Archive for the ‘Pádraig Ua Corbaidh’ Category

An tAthár

1 Bealtaine, 2008
Author: Pádraig Ua Corbaidh
Issue: 25 – May 2008

An tAthr
(ar lean n mh seo caite)

Chaith San Blr a ln ama ag caitheamh pingn le buachaill ga eile agus sin in am an tsaoiste.
Chaith s a ln ama chomh maith ag argint le Liam Mirtn (RIP). Rinneadh Liam an pacileadh agus choimed s an t-ireamh do na fir a riabh ar obair thasc. Ar an Aoine thug s an cntas isteach don oifig. Bh liam brdil as go raibh an cntas ceart agus cruinn aige. Ar uaireanta bhodh San ar obair thasc agus dharfadh s le Liam T dh grsa agat orm. Bheadh Liam ar buile leis uaireanta agus dhearfadh s Nl aon rud agam ort. M’s t rachaidh m go dt an oifig agus cuirfidh m fios orthu. Bhain m spraoi as agus ‘choimed m San suas’ chun a dhanamh.
Thinig tinneas ar Liam ag an Nollaig 1955 agus nor thinig s ar ais don muileann. I Lnasa 1956 chuaigh San Mac Aoidh (RIP) agus mise ar chuairt air i mBaile Shamais Dhuibh, it a bh s ina chna le inon. I 1958 bh s in Ospidal an Chontae i gCabhn le strc. Thug m cuairt air ar an 18 Bealtaine. I M Dheireadh Fmhair, thinig s chun chnaithe le inon eile. Rs-ine Bean U Mhuireadaigh i gCill na Seanrtha. Mhair s ansid n go bhfuair s bs n riabh s in ann caint. Ach bh s go maith chun cainte go dt an trimhse dheireanach sin. Nuair a bh m ins an ospidal ar mo chuairt do Liam chas m ars ar Thoms Mac Uidhir (RIP). Bh s ag obair i ‘dteach na tine’ ag fad an ghaileadin ag an muileann Aibran 1953 go dt tos 1956. Bh s dona lena ghoile. Ach nor chuir s sin aon bhac air ag l. Bh s in ann bil mra a dhanamh i ‘dteach na tine’. Chaith mo chntir, San Blr, a ln ama ag caint leis agus ag caitheamh toitn. Chaith Liam Mirtn a ln ama ann freisin ag argint le Toms, faoin gcreideamh agus faoin bpolaitocht.
Rinne Toms a chcaireacht, mar a luaigh m i ‘dteach na tine’. Chomh maith leis nigh s ada agus bhearr s ann. Bh m ag iarraidh San a choimad as ‘teach na tine’. Dharfainn go raibh Toms ag danamh ‘anraith stoca’ agus ‘slach sabh’ (sock soup and shavo gravy) agus go raibh s (San) ag l iad. Ach nr chuir sin aon imn air. Scar San liom mar chntir i nDeireadh Fmhair 1955 agus thinig Brian Ruairc ina ionad.
I 1955 bh s an-t an samhradh sin. Bh m in ann obair gan mo brga a chaitheamh. I rith tinneas Dhaideo bh m sa bhaile obair. Chuaigh m ar ais ar an 18 Aibran (1955). shin n go dtinig Pid agus Bern chun chnaithe liom fuair m mo dinnar i mbialann Pheig U Chiarin (RIP). Mise duine de na fir a bhfuair an dinnar sa chistin. Bh San Seosamh Raghallagh, San de Blclaigh (RIP) agus an promh maor oibre, Proinsias Mac Mghnus ann freisin. Fuair Proinsias bs uair igin i 1962 (RIP).
I 1955 bh m im’chathaoirleach ar chraobh Chill na Seanrtha de Chlann na Poblachta. Bh na toghachin i gcomhair na gComhairl Chontae chun a bheith ann ar an 23 Meitheamh. Bh an craobh ag iarraidh airgid a fhil. Nos dana cuireadh crannchur ar bhun. Ar an Satharn 27 Lnasa rothaigh m go Bal an tha Mir, Co. Liatroma agus dhol m naoi dag leabhar ticad. Bh s timpeall 02.30 nuair a bh m sa bhaile ar an 28.
Ar an Satharn 3 Man Fmhair chuaigh cuid againn go dt An Cabhn chun ticid a dhol. Bh an rna chraoibhe, Samus Mac Giolla Phdraig (RIP), Samus Fionnalaigh (RIP), San Mac Tighearnin (RIP) agus mise. Thugamar beirt gharsn linn, Seosamh Mac Tighearnin (RIP) agus Uinseann Raghallaigh (RIP). Dearthir de Shan Seosamh at luaite cheana ba ea Uinseann. I 1963 bh Seosamh Gealagin agus mise i Sasana. Ar mo shl abhaile St. Mawgan, Newquay, An Corn chas m air ag staisin Paddington.

Ach anois ar ais go Cabhn agus an 3 Man Fmhair. Cheap r rna go ndolfadh an bheirt gharsn a ln ticad ach n hamhlaidh a tharla s. Is beag an iarracht a rinne siad ticid a dhol ach is m na bil a d’itheadar. Chuamar go Cabhn i ngluaisten Sheoirse U Bhlr- athair Shain.

Ag an muileann an bhliain sin, 1955, cheap an saoiste-an tUasal Fletcher- nach raibh go leor oibre dhanamh agus go raibh fir ag cur an iomarca ama am. Mar sin d’fhostaigh s an tri maor oibre-an tUasal Des Herlihy (RIP). Ach nor fhan s r-fhada. Bh s ann Feabhra go tos Mhan Fmhair. I rith an ama sin ‘choimad s sil’ ar gach rud agus gach aoinne. Bh daoine speisialta aige-mar Shan Blr agus Earnn Mac Gairbheith. Bh gluaisrothar ag Earnn agus bh s ina chara mr le Liam Mirtn. Bhodh Liam ag dul anseo is ansid agus thabharfadh Earnn ar an ngluaisrothar. N ligfeadh Liam d’aon duine drochfhocal a r faoi Earnn. Dharfadh Liam go raibh Herlihy ag an muileann chun ‘sil a choimad’ ar Shan Blr. Dharfadh daoine eile gurbh fin agus Earnn a bh Herlihy ag ‘coimad sil’ orthu.

Ach choinad an tUasal Herlihy sil ar gach oibr. Thug s cuairteanna ormsa ar an ‘ilar’ (an Roinn Phint agus Dathanna). Ach go luath i Man Fmhair bh argint idir eisean agus an saoiste faoi rud igin agus thug s ‘a fhgra isteach’. An tseachtain ina dhiaidh sin d’fhag s sln leis an muileann. Bhomar gan an tri maor oibre n gur ghlac Samus Mac Suabhraig (RIP) an post i mBealtaine n Aibran 1956.

Is i 1955 a thosaigh fir Bhaile an Mhuilinn ag obair ag an muileann. Duine dobh sin n Mchal Ceallaigh. D’imigh s go Sasana in Aibran 1955. chuaigh an chlann go lir ann i Man Fmhair na bliana sin.

I 1955 bh a ln imeachta Poblactacha ar siil i gCill na Seanrtha. Bh m ag dol na nuachtn An tireannach Aontaithe agus Glr Uladh. Bh Samus Mac Gabhann agus San Ua Crag ag cur bhill suas i mBealtaine faoi bhailichn a bheith ann do Shinn Fin. Chuir an Sirsint de Sin (RIP) faoi ghabhil iad mar nacj raibh ceadnas acu don bhailichn. Bh an Garda Mac an Bhaird (RIP) in ineacht leis. Bh an bailichn faoi chostais Shinn Fin sna toghachin sna S-Chontaethe. Bh tuairisc faoi ar Glr Uladh in eagrn Mheithimh.

I Lnasa bh Samus Mac Gabhann, San Crag agus m fin ag baili airgid lasmuigh an tsipil i mBal tha Conaill i gcomhair Shinn Fin. Bh an t-airgead do chostais Thomis Mhistil a riabh mar iarrthir do Shinn Fin i Lr-Uladh- ars! Bh argint againn leis an nGarda Pdraig Mac Aodha (RIP) tar is an chad Aifrinn. Ach leanamar leis an mbailichn ag an dara Aifreann gan aon cheadnas oifigiil agus n raibh aon trioblid eile againn. Bh tuairisc faoi ar Aisir i Man Fmhair 1955 agus ar Glr Uladh i nDeireadh Fmhar 1955.

i nDeireadh Fmhair 1955 bh argint mhr agam in oifig an phoist i gCill na Seanrtha. Bh m ag cur airgid chuig An tireannach Aontaithe le hord airgid. D’iarr m ar an gcntr a chomhlnadh as Gaeilge. Ach n raibh s toilteanach sin a dhanamh. Tar is argnte fada agus tar is cead a fhil n cheann-oifig i gCabhn fuair m mar a bh s uaim. Tuairisc eile ar Glr Uladh i M na Samhna 1955 agus ar Aisir i M na Nollag 1955.

For. Bh 1955 ina bliain mhaith do chis na Poblachta. I gCill na Seanrtha bh an trir againn ag danamh r bpirt. Agus in iteacha eile bh fir eile ag danamh a ln nos m. Ach d’imigh an chuid sin dem’shaol. Phs m agus beagn nos dana chuamar go Sasana. Bh Samus Mac Gabhann imithe go Sasana cheana fin. Agus mar a luaigh m bh San Crag imithe as radharc. I Sasana n raibh m riamh ach ar imeall na cise.

Idir Aibran agus Lnasa 1955 fuair m mo dhinnar i mbialann Phig U Chiarin. Bh an samhradh sin bre te grianmhar. Beagnach gach l tar is mo dhinnir chuaigh m ar ais don mhuileann agus luigh m ar imeall an locha.
Tharla a ln ruda i 1955. tharla cuid acu dom. Fuair m lacht saoirse ar an 1 M na Samhna. Ar an mhaidin sin d’fhan m obair le dul ar Aifreann. Nor thaitnigh s sin leis. I 1957 fuaireamar uair saor ar mhaidin ar L Saor Eaglasta le dul ar Aifreann.

San alt seo tim ag scrobh ar ruda a tharla i 1955. Ach anseo is ansid thinig blianta eile isteach sa scal. Mairfidh 1955 im’chuimhne go deo. T Pid agus Bern go speisialta i gcuimhne agam. I 1959 thinig deirfir Bhern, Maureen, ar chuairt chucu. Ar 3 Deireadh Fmhair 1960 bh Maureen agus mise psta. Nuair a bh m i Sasana is minic a smaoinigh m ar na sean-laethanta-na blianta a d’imigh roimhe sin. Stair at sa chuid eile.

(T an t-alt seo scrofa nta a rinneadh idir 21 Meitheamh agus 1 M na Nollag 1963. Tabhairfear faoi dearadh na RIP-eanna go bhfuil a ln daoine a raibh pirt acu sa scal ar sl na bhfran anois. An muileann n ‘Fletchers’, nos m na muileann sbhadireachta a bh ann. Monarcha a rinne an chuid adhmaid de scuaba as raibh ann. T s druidte le cuid blianta anuas anois.)

GLUAIS

ag caitheamh pingn – pitch & toss
am an tsaoiste – the boss’s time
ag argint – arguing
obair thasc – piece-work
brdil – proud
cntas – account
ceart agus cruinn – exactly right
T dh grsa agat orm – I owe you two gross
ar buile – mad, raging
spraoi – sport, fun
‘choimed m San suas’ – ‘I kept San up’ (to do it)
i mBaile Shamais Dhuibh – in Ballyjamesduff
an trimhse dheireanach sin – that last period
i ‘dteach na tine’ – in the fire house
ag fad an ghaileadin – firing the boiler
bil mra – big meals
mo chntir – my assistant
faoin gcreideamh – about religion
faoin bpolaitocht – about politics
a chcaireacht – his cooking
bhearr s – he shaved
aon imn – any worry
gan mo brga chaitheamh – without wearing my boots
Aibran – April
i mbialann – in the restaurant
na toghachin – the elections
i gcomhair na gComhairl Chontae – for the County Councils
crannchur – raffle
rna chraoibhe – branch secretary
n hamhlaidh a tharla s – it didn’t happen like that
is beag an iarracht – it was little effort
go leor oibre – enough work
ag cur an iomarca ama am – wasting too much time
d’fhostaigh s – he employed
‘choimad s sil’ – ‘he kept an eye’
daoine speisialta – special people
gluaisrothar – motorbike
n ligfeadh Liam – Liam wouldn’t let
drochfhocal – a bad word
gach oibr – every worker
Dathanna – Colours
‘a fhgra isteach’ – ‘his notice in’
maor oibre – foreman
imeachta Poblachtacha – Republican activities
faoi bhailichn – about a collection
faoi ghabhil iad – arrested them
iarrthir – candidate
aon cheadnas oifigiil – any official permit
tuairisc – account
le hord airgid – with (by) a money order
a chomhlnadh – to fill it in
toilteanach – willing
c(h)eann-oifig – head-office
bpirt – our part
ar imeall na cise – on the fringe of the cause
lacht – lecture
L Saol Eaglasta – Church Holyday
anseo is ansid – here and there
go speisialta – especially
na sean-laethanta – the old days
stair – history
Tabhairfear faoi dearadh – It will be noticed
sl na bhfran – way of the faithful (departed)
muileann sbhadireachta – saw-mill
monarcha – factory
an chuid adhmaid de scuaba – the wooden part of brushes

An tathrá

1 Aibreán, 2008
Author: Pádraig Ua Corbaidh
Issue: 24 – April 2008

An tathrá
Is minic a bh� s� ar aigne agam cur s�os ar tos� an athraithe im’shaol. Bh� s� ann i gceart i 1955. T� cuimhne na bliana sin go daingean im’aigne agam.

Anois cuireann boladh de chneasghall�nach m� i gcuimhne den bhliain sin. Is i L�nasa 1955 a nigh m� l�i den ch�ad uair. Roimhe sin is an Carbolic agus an Sunlight a raibh in �s�id agam. Sa mh� sin th�inig P�id Mac Bradaigh (RIP) agus a bheanch�ile, Bern�, chun ch�naithe sa teach liom. Bh�odar tar �is p�sta agus ag feitheamh ar a dteach f�in san am. � an 12� Aibre�n na bliana sin bh� m� im’aonar. Ar an mhaidin sin fuair Daideo U� Chorbaidh b�s, soils� solas na bhFlaitheas air.

Is ar an 4� Me�n F�mhair a fuair ‘Me�’ b�s. Bh� s� seacht� a c�ig bliana d’aois. Bh� Daideo aon bhliain agus ocht� d’aois. Rinne an d� ch�rsa sin athr� m�r dom.

Ach is � 1955 f�in at� go daingean im’aigne. Ag tos� na bliana bh� Daideo ag tabhairt an tighe dom tr� ghn�omhas. P�draig S�irs�al a bh� i mbun na hoibre dlisteanaigh. (RIP. Fuair s� b�s ag tos� 1962). Uair amah�in bh� s� ina sh�irsint Garda S�och�na i gCarraig �lainn Co. Liatroma. Gorta�idh � i dtimpiste ghluaiste�in agus chaill s� g�ag choise. Tar �is sin bh� s� ag feidmi� i gCill na Seanr�tha mar ghn�omhaire do chomhlacht dl�odoir� a riabh bunaithe i mbaile Chabh�in.

Ach ar ais do mo sc�al f�in. Thosaigh an tUasal S�irs�al obair ar an ngn�omhas ar an 8� M� na Nollag 1954 agus n� raibh s� cr�ochnaithe nuair d’�ag Daideo. Faoin am sin bh� oifig i gCill na Seanr�tha druidte agus bh� muintir Sh�irs�al imithe chun ch�naithe i mBaile �tha Cliath. (Ar an 20� Bealtaine bh� s� ag an Aer-Thaispe�ntas i Leamhc�n agus chas m� orthu ar�s. B’� sin le linn An T�stail agus bh� me ag caitheam deireadh seachtaine i mBaile �tha Cliath. Chuaigh m� go dt� an Gl�ir-r�im; “C� Chulainn” i bP�irc an Chr�caigh. Bh� s� ar si�il um Cinc�s agus bhain m� aoibhneas as.

Ar ais ar�s do 1955. Nuair d’�ag Daideo ar an 12� Aibre�n b’iad mo bheirt chara is fearr caillte agam. Bhraith m� uaim iad ag an am agus t� an chuimhne ann f�s sa l� at� inniu ann. Is deacair cur s�os ar mhoth�ch�in i bhfocail fhuair ar ph�ip�ar. Bh�odar im’aigne agus im’chro�. San am bh� m� gn�thach; – nach mb�m i gc�na�!

Bh� m� ag iarraidh Cumann N�isi�nta na h�ireann a chur ar bhun go daingean. Chun airgid a fh�il don ghn�omh sin bh� m� ag iarraidh Phost-tr�cht a chur ar bhun. (Sc�al eile at� anseo. Cuid againn a bh� ag obair i monarcha Fletchers a chuir an Cumann ar bhun. T� cur s�os air ar “An Angl�-Celt” den 20� M� na Nollag 2001).

Comh maith le sin rinne m� obair do Shinn F�in agus An Cumann Cabhrach. Dh�ol m� “An t�ireannach Aontaithe” agus “Ulaidh ar Ais�irghe” (nuacht�n � Bh�al Feirste. Cuireadh cosc air i M� na Nollaig 1954, ach i mBealtaine 1955 cuireadh ceann nua ina ionad – “Gl�r Uladh”. Ach ar�s i M� na Nollag 1956 cuireadh cosc ar “Gl�r Uladh”. I Meitheamh 1962 cuireadh “T�rghr�” amach ina ionad).

I Me�n F�mhair 1952 scr�obh m� litir chuig an “Sunday Independent” agus bh� s� foilsithe ach n�or foils�odh m’ainm l�i. Sr�obh m� cuid mhaith ach n�or foils�odh rud uaim go dt� sin. Scr�obh m� an litir sin mar l�iri� ar alt a raibh ar an bp�ip�ar c�anna 14� Me�n F�mhair. Bh� an t-alt faoi athbheochan na Gaeilge. Bh� an t-alt le P.A. � S�och�in (RIP). Tamall ina dhiaidh sin cuireadh C.A.R.A. (Society of the Friends of the Language) ar bhun agus chuir m� craobh ar bhun i gCill na Seanr�tha. Rinne m� mo dh�cheall � a choime�d beo ach theip orm. Cuireadh deireadh le “mo” craobh i M� na Samhna 1959 agus chaill m� airgead uirthi.

Idir Me�n F�mhair 1952 agus Meitheamh 1955 n� raibh foilsithe agam ach f�gra�, billeoga, tic�id agus leabhr�n a d’�oc m� f�in astu. Bhain siad sin le Cumann N�isi�nta na �ireann. I Meitheamh 1955 bh� alt agam ar “Gl�r Uladh”. Idir sin agus an t-am a cuireadh cosc air bh� roinnt mhaith alt foilsithe agam air. Bh� cuid acu foilsithe ar “Ais�ir�” freisin.

Ins an alt seo caithfidh m� cur s�os ar She�n Ua Cr�ag (RIP). Thug s� cabhair dom “An t�ireannach Aontaithe” agus “Gl�r Uladh” a dh�ol gach m�. Is cuimhin liom go maith maidin an 12� I�il 1955 nuair a thug s� cabhair do Sh�amus Mac Gabhann agus mise leis an mbratach a chur trasna na sr�ide i gCill na Seanr�tha. N� m� n� s�sta a bh� na hOraistigh leis sin. Ar an mbratach bh� “Armagh and Omagh Point the Way to Freedom” scr�ofa uirthi. Tagairt do na hionra� a rinne �glaigh na h�ireann ar bheairic� Shasana in Ard Mh�cha agus �maigh i 1954.

Th�inig Se�n amach go dt� mo teach go minic, c�pla uair nuair a raibh Daideo f�s beo. Tar �is sin thug s� cabhair mh�r dom timpeall an tighe. Rinneamar a l�n cainte faoi ch�is na Poblachta. Gach l� thug m� buid�al bhainne ghabhair d�. Is ar an 3� I�il 1955 a rotha�omar go dt� An Muileann Iarainn. Bh�omar ag smaoineamh ar chrainn a leagan trasna na mb�ithre chun bac eile a chur ar na hOr�istigh. Ach n� raibh an smaoineamh curtha i ngn�omh. Chuamar go dt� An Muileann Iarainn ar an rothar amh�in. Go dt� an l� sin bh� an aimsir an-dona ar fad. Ach tar �is sin n�or chuir s� fearthainn n� go raibh deireadh Mh� Mhe�n Fomhair ann.

Sula bhfuair Daideo b�s bh� c�pla gearracha phr�ta� curtha isteach aige sa ghaird�n. Le linn d� a bheith breoite bh� s� ag smaoineamh ar na pr�ta� sin. I rith an ama sin bh� tinneas orm f�in ach ‘d’fhan m� ar mo chosa.’ Rinne m� iarracht aire ceart a thabhairt d�. Thug muintir U� Mhaolag�in agus muintir Mhic Corr�in cabhair mh�r dom. (An chuid is m� d�obh marbh anois). Bh� subh sh� tal�n agam ag an am, agus le fada ina dhiaidh sin gach uair a raibh an subh sin agam chuir s� i gcuimhne dom den bhfuacht agus den imn� an ama sin.
Thosaigh tinneas Dhaideo ar an 28� M�rta (1955). An l� sin, l� an aonaigh mh�ir i gCill na Seanr�tha, chuaigh s� go dt� an baile m�r chun uisce mianra a fh�il dom. Bh� m� i leaba leis an bhfli� agus chuaigh s� go dt� an baile m�r leis an asal agus an trucail.
An l� ina dhiaidh sin bh� s� f�in dona leis an bhfli�. Bh� orm �irigh agus aire a thabhairt do ruda� – an t-asal, na gabhair, na circ agus adhmad a fh�il don tine.

Tar �is bh�is Dhaideo ar an 12� Aibre�n bh� m� gn�thach. Chuir m� an chuid eile de na pr�ta� isteach. Ar an 29� Bealtaine bh� m� ag caint le P�id Mac Br�daigh. D’iarr s� orm seomra a thabhairt ar ch�os d� nuair a ph�sfadh s�. An l� sin bh� na cluich� T�stail ar si�il i gCill na Seanr�tha. Bh� foirne ann � Bh�al Feirste. Bh� mise agus M�che�l � Raghallaigh (Neap. RIP) chun airgid a bhaili� do Sh�amus � Raghallaigh (Lipton RIP). Bh� S�amus ag iarraidh nuacht�n �iti�il a chur ar bhun. Ach bh� slua beag ag cluich� agus mar sin n�or rinneamar iarracht airgead a bhaili�. Th�inig deireadh do sc�al ar an 13� M� na Samhna (1955) nuair a fuair S�amus b�s.

Le c�pla m� bh� m� ag maisi� an tighe. Bh� m� ag obair air � 9� Meitheamh go 11� L�nasa (1955) im’am saor. Is ar an d�ta deireanach sin a th�inig P�id agus Bern� chun ch�naithe sa teach. Bh� athas orm an comhluadar a bheith agam. Tar �is sin n�or th�inig Se�n Ua Cr�ag amach �n mbaile ach go hanamh. Ar an 27� M� na Nollag bh�omar i gCarraig �lainn ag d�ol na nuacht�n. S�lim gur sin an uair dheireanach a bh� s� in�r dteach.

Chuaigh Se�n agus mise go dt� An Muileann Iarainn ar an 29� M� na Nollag (1955). Dh�olamar cuid mhaith nuacht�n ansi�d, in An B�bh�n Bh� agus sa cheantar sin. Ag teacht abhaile d�inn chas Garda orainn agus n� raibh solas agam ar mo rothar. Ag c�irt i mB�al �tha Conaill gearradh f�ne�il de 15/- orm ar an l� Feabhra 1956. Ar an 16� d’�oc m� an t-airgead do Gharda � Mear�in (RIP). Is m�r an r�-r� a rinne s� faoin rud. Gach duine (beagnach) a chas d� air d’fhiafraigh s� d�obh f�m; an raibh m� ann, srl. Ceapfadh aoinne gur d�nmharf�ir a bh� s� ar a lorg!

In Ean�ir 1956 Thug Se�n Ua Cr�ag cabhair dom ceardchumann a chur ar bhun ag an muileann (Fletchers). Comhchumann Oibrighte na Tuaithe a bh� ann. Se�n � Raghallaigh (�n charr�iste) agus Cr�ost�ir � Cadhain fir eile a thug cabhair dom, �n taobhl�ne! Thug Cr�ost�ir cabhair dom an t-airgead a bhaili�. Bh�omar ag lorg ard� ph�igh. Bh� Cr�ost�ir agus mise ar �r tsl� go dt� an C�irt Oibreachais ar an 12� Meitheamh 1956 i gcomhair �r gc�s le Fletcher. Is ansin a chonaic m� Se�n Ua Cr�ag don uair dheireanach. Bh� Cr�ost�ir agus mise ag feitheamh ar bhus i gCr�ag don uair dheireanach. Bh� Cr�ost�ir agus mise ag feitheamh ar bhus i gCabh�n nuair a shi�il s� suas chun cainte linn. Tar �is sin bh� ionadh ar dhaoine faoi cad a tharla d�. I 1958 th�inig s� ar ais go Cill na Seanr�tha ach n� fhaca m� �. Chuala m� � shin go bhbuil s� marbh.

I 1955 bh� cuairteanna agam � She�n � Taitligh, Feardorch � Maolag�in agus a mh�thair Bean U� Mhaolag�in Bh� m� agus P�id agus Bern� (Mhic Bhr�daigh) ag obair ar an bhf�ar. Bh� an t-asal agus na gabhair f�s agam. Dh�olas an t-asal do Fheilim� Mac an Phr�ora ar an 29� Meitheamh 1956. Bh� Fleadh Cheoil Chontae an Chabh�in ar si�il i gCill na Seanr�tha an l� sin. Thug m� na gabhair do She�n Mac Garach�in in Ean�ir 1960.

Anois cuid fhocal faoi m’obair i 1955. Bh� m� ag obair ar an ‘�il�ar’ i Fletchers i gCill na Seanr�tha. An obair a bh� ar si�il ansin n� tumadh scuaba� i gceallal�s. Bh� duine n�os �ige ag cabhr� liom – Se�n � Bl�r. Dh�anadh s� an ph�int freisin do na str�opa� ar na scuaba� url�ir. Bh� s� deacair � a choime�d ar an ‘�ile�r’. Bh� an saoiste (an tUasal Fletcher) i gc�na� ar a lorg. Mar a tharl�dh rachadh Se�n amach agus thiocfadh an saoiste isteach ar a lorg. Uaireanta tabharfadh m� cead d� dul go dt� an ‘leithreas’ agus uaireanta eile choime�dfainn � ar an ‘�il�ar’.

Na huaireanta sin d�arfadh s� go raibh pian ar agus go gcaithfidh s� dul go dt� an leithreas.

Den chuid is m� is le toit�n a chaitheamh a bh� uaidh dul as.

(Ar lean an mh� seo chugainn)